PALUCH KOŚLAWY (Hallux valgus) jest to zniekształcenie stopy polegające na koślawym ustawieniu palucha oraz szpotawym ustawieniu I kości śródstopia. Zniekształcenie powoduje znaczne dolegliwości bólowe, konflikt z obuwiem oraz stwarza nieestetyczny wygląd stopy. Choroba ta często ma podłoże genetyczne. Przyczyną tworzenia się paluchów koślawych może być płaskostopie poprzeczne, osłabiony aparat więzadłowo mięśniowy, długie okresy stania (praca) i noszenie niewygodnego, niefizjologicznego obuwia (u kobiet buty ze zbyt wysokim obcasem, a także obuwie z wąskimi noskami). Deformacji palucha często towarzyszy płaskostopie poprzeczne i młotkowatość pozostałych palców, co stwarza dodatkowe dolegliwości. Zniekształcenie stopy źle wpływa na biomechanikę całej kończyny dolnej i dolegliwości bólowe stawów skokowego, kolanowego i biodrowego.

Wskazania do zabiegu

Leczenie koślawości paluchów jest uzależnione od stopnia zniekształcenia. Lekkie postacie – faza początkowa, można leczyć zachowawczo (ćwiczenia ruchowe czynne i bierne, separatory międzypalcowe, fizykoterapia). Zaawansowane zmiany kwalifikują się do leczenia operacyjnego.

Konsultacja przed zabiegiem

Konsultacja przed zabiegiem to czas na rozmowę z lekarzem o indywidualnych potrzebach i oczekiwaniach związanych z zabiegiem. Wtedy też chirurg odpowie na nurtujące pytania, przekaże niezbędne informacje medyczne i zdrowotne związane z zabiegiem jak również omówi przebieg i zakres zabiegu.

Przygotowanie do zabiegu

Pacjentka/ pacjent w dniu operacji powinien być zdrowy, wszystkie infekcje i stany zapalne powinny być wyleczone. Lekarz zleca badania dodatkowe, niezbędne do przeprowdzenia operacji, które pacjent powinien przywieźć ze sobą w dniu zabiegu.

Chory powinien zabrać ze sobą:

  • 2 kule łokciowe,
  • ortezę (but) na stopę
  • chłodzące kompresy żelowe – 2szt.
  • przybory toaletowe

Dla dopełnienia formalności związanych z przyjęciem należy przedstawić:

  • dowód osobisty

a w przypadku zabiegów finansowanych przez NFZ:

  • skierowanie do szpitala,
  • ważną legitymację ubezpieczeniową, (w przypadku emeryta lub rencisty legitymację emeryta lub rencisty i ostatni odcinek renty).

Dla wystawienia druku o niezdolności do pracy potrzebny będzie NIP pracodawcy.

W przypadku gdy pacjentka/pacjent pali papierosy powinien zrezygnować z nich przynajmniej na 2 tygodnie przed zabiegiem (palenie powoduje opóźnione gojenie ran). Zaleca się również odstawienie w tym czasie środków antykoncepcyjnych oraz leków zaburzających krzepliwość krwi. Bezwarunkowo należy zrezygnować z kąpieli słonecznych i solarium na 2 tygodnie przed planowanym zabiegiem.

W dniu zabiegu

Pacjent/pacjentka zgłasza się na umówioną godzinę do Rejestracji Zabiegów.
Pacjent powinien być na czczo. Oznacza to że należy się powstrzymać od przyjmowania pokarmów stałych co najmniej 8 godzin, a płynnych min. 6 godzin przed zabiegiem. W tym również od żucia gumy, które wzmaga wydzielania soków trawiennych.

W dniu poprzedzającym zabieg prosimy o dwukrotną kąpiel pod prysznicem z użyciem mydła. Czynność tą prosimy powtórzyć rano w dniu zabiegu operacyjnego. Bezpośrednio przed zabiegiem należy ogolić okolicę kolana kończyny operowanej. Zalecane jest pozostanie bez makijażu, ubranie do przebrania (dres, piżama, ciapy) powinno być luźne, nie krępujące ruchów.

Lekarz bezpośrednio przed zabiegiem wykonuje rysunki wyznaczające linie cięć oraz stanowiące punkty orientacyjne w trakcie operacji. W trakcie zabiegu mogą zostać wykonane zdjęcia fotograficzne do dokumentacji medycznej.

Czas trwania zabiegu: ok 1-2godzin, w zależności od istnienia uszkodzeń dodatkowych.

Rodzaj znieczulenia:

W dniu zabiegu lekarz anestezjolog przeprowadzi rozmowę i oceni badania laboratoryjne pomocne w kwalifikacji do znieczulenia. Podczas tej wizyty pacjent zostanie poinformowany o rodzajach znieczuleń możliwych do zastosowania podczas operacji.

Opis zabiegu

W naszym oddziale w zależności od rodzaju i stopnia deformacji stosowane są różne metody leczenia operacyjnego. Zabieg zawsze związany jest z przecięciem skóry w okolicy pierwszego promienia stopy. W przypadku korekcji pozostałych palców wymagane są dodatkowe dostępy operacyjne. W mniejszych deformacjach palucha koślawego stosujemy zabieg korekcyjny na tkankach miękkich z resekcją zniekształceń i wyrośli głowy I kości śródstopia. W większych deformacjach wykonujemy zabieg operacyjny korekcji koślawości metodą osteotomii I kości śródstopia z czasową stabilizacją za pomocą drutów Kirschnera lub specjalnie dedykowanych implantów. Implanty stabilizujące są zróżnicowane. Mogą to być implanty stalowe, tytanowe, peek'owe (specjalny plastik medyczny) lub biowchłanialne. Odpowiedni ich dobór dyktują wskazania medyczne i poza medyczne. Zabieg kończy założenie drenów, usuwanych najczęściej w I dobie po operacji.

Opieka pooperacyjna

Pobyt w szpitalu przebiega pod kontrolą wykwalifikowanego i doświadczonego personelu lekarskiego i pielęgniarskiego. Najczęściej jest to od 6 do 24 godzin. Wczesny przebieg pooperacyjny różni się nieco w zależności od rodzaju znieczulenia. U pacjentów znieczulanych regionalnie stan znieczulenia i niedowładu kończyn trwa od 2 do 5 godzin po zabiegu, w tym czasie pacjent z reguły nie wymaga środków przeciwbólowych. Musi jednak przebywać w łóżku; znieczulenie powoli ustępuje a czucie i ruchy kończyną powoli wracają. Dopiero wtedy istnieje czasem konieczność podania leku przeciwbólowego, z reguły podawanego dożylnie. Ważnym elementem obserwacji pacjenta jest moment oddania moczu, który należy zgłosić pielęgniarce. U pacjentów znieczulanych ogólnie czucie wraca bezpośrednio po zakończeniu znieczulenia, pacjent może więc odczuwać ból dość szybko. Prosimy zgłosić to pielęgniarce lub lekarzowi.

Ból po zabiegu z reguły nie jest dokuczliwy, związany jest z przeprowadzonym zabiegiem, przecięciem torebki stawu, przecięciem kości. Ból ten poddaje się działaniu leków przeciwbólowych; naszym celem jest przeprowadzenie Państwa przez ten okres pooperacyjny w bezbólowym, komforcie. Pacjent/pacjentka ma założony opatrunek, na całą kończynę, który należy nosić dzień i noc do momentu zdjęcia szwów ( 8-12 dni po zabiegu). Dolegliwości bólowe kontrolowane za pomocą środków przeciwbólowych występują bezpośrednio po zabiegu i w ciągu kilku kolejnych dni. Mogą się one nasilać w pewnym stopniu przy wzmożonej aktywności ruchowej i wymagać doustnych leków przeciwbólowych przez następne kilka tygodni. Normalnym objawem jest występowanie obrzęków, zaczerwienienia, zwiększonego ucieplenia i podbiegnięć krwawych w okolicy operowanej, które ustępują stopniowo w okresie od 2 do 3 tygodni po zabiegu.

Należy pamiętać, że zabieg operacyjny jest jednym z etapów złożonego leczenia palucha koślawego. Równie istotną rolę w zabiegach, odgrywa odpowiednio poprowadzona rehabilitacja. Niezmiernie istotna jest pooperacyjna opieka wykwalifikowanego fizjoterapeuty, który pozostaje w kontakcie z lekarzem prowadzącym i na bieżąco informuje go o wszelkich ewentualnych nieprawidłowościach i zdażeniach komplikujących standardowy program rehabilitacji.

Zalecenia pooperacyjne:

W dniu wypisu Pacjent/ka otrzymuje kartę informacyjną z wszystkimi istotnymi informacjami, niezbędnymi w okresie rekonwalescencji:

  • Od 2 doby po zabiegu należy codziennie zmieniać opatrunek i przemywać rany środkiem specjalnie przeznaczonym do odkażania ran (np. Octenisept), co drugi dzień, lub w przypadku zabrudzenia opatrunku częściej,
  • Elewacja operowanej kończyny (należy układać na wysokości lub powyżej biodra),
  • Należy ograniczyć aktywność fizyczną do niezbędnego minimum przez pierwsze 2-3 tygodnie po zabiegu, unikanie wykonywania czynności wymagających wysiłku fizycznego. Powrót do ćwiczeń fizycznych rozpatrywany jest indywidualnie i decyduje o nim lekarz prowadzący.
  • Kąpiel pod bieżącą wodą już w 2-gi dzień po zabiegu (unikanie kąpieli w wannie z gorącą wodą). Po zabezpieczeniu opatrunku. W przypadku zamoxczenia opatrunku należy go zmienić po kąpieli na suchy, zgodnie zaleceniami powyżej.
  • Usunięcie szwów 8-12 dni po zabiegu.
  • Zalecana dieta lekkostrawna, wysokobiałkowa

Powikłania

Drodzy Państwo decydując się na zabieg należy liczyć się z możliwością wystąpienia powikłań śród- i pooperacyjnych. Mogą one być związane zarówno z samym zabiegiem jak i zastosowanym znieczuleniem. W zabiegach artroskopowych częstość i ciężkość powikłań jest niska. Niemniej jak w każdym zabiegu, w którym narusza się ciągłość tkanek możliwa jest infekcja, której ryzyko wynosi poniżej 1%. Niekiedy występują wzmożone się wysięki i przedłużone gojenie. Ciężkim powikłaniem może być artrofibroza stawu, która wydłuża znacznie proces gojenia i może pozostawić trwałe ubytki funkcji operowanej kończyny. Zdarza się, że przeszczep nie spełnia swojej funkcji lub dochodzi do obluzowania implantów mocujących, co może być w przyszłości powodem do operacji rewizyjnej. Podczas zabiegu możliwe jest także uszkodzenie naczyń krwionośnych i nerwów. Z reguły, jeśli do tego dochodzi, są to małe naczynia, z których krwawienie nie jest groźne, a uszkodzone nerwy skutkują niewielkimi zaburzeniami czucia, najczęściej w okolicy blizny pooperacyjnej. Po nacięciu skóry pozostaje blizna, której wygląd zależy w dużej mierze od osobniczych cech tkanki łącznej.

Wymieniono większość następstw i powikłań, które mogą wystapić. W medycynie zawsze może dojść do sytuacji jeszcze nie opisywanych w literaturze fachowej, związanych z nietypową anatomią lub nietypową reakcją organizmu pacjenta.
Ze wszystkimi pytaniami i wątpliwościami nalezy zgłaszać się do lekarza prowadzącego.