Na czym polega zabieg artroskopii?

Artroskopia to zabieg polegający na „zajrzeniu” do wnętrza stawu w celu zbadania i leczenia pojawiających się tam problemów. Najczęściej wykonywana jest artroskopia kolana, ale można w ten sposób badać także inne stawy: barkowy, biodrowy, skokowy, nadgarstek. Zabieg artroskopii słuzy przede wszystkim do naprawy uszkodzeń struktur wewnatrzstawowych, takich jak łękotki, więzadła i chrząstka stawowwa. Przy pomocy artroskopii możemy również pobrać próbki tkanki lub wycięcie tkanki patologicznej. Artroskopia może być konieczna, aby sprawdzić, na czym polega problem, wówczas jest to tzw. artroskopia zwiadowcza. Wykonuje się ją obecnie rzadko w wyjątkowych przypadkach, aby dokładnie sprawdzić co jest przyczyną bólu, obrzęku lub stanu zapalnego.

Wskazania do zabiegu

Następujące operacje mogą zostać przeprowadzone artroskopowo:

  • wycięcie łąkotki (częściowe lub całkowite), szycie łąkotki przy pomocy nici lub specjalnego implantu
  • wygładzenie chrząstki stawowej (chondroplastyka), pobudzenie gojenia uszkodzeń chrząstki (np. poprzez mikrozłamania – nawiercanie miejsc uszkodzonych), pokrycie ubytku błona kolagenową, przeszczepy chrząstki stawowej
  • usunięcie ciał wolnych ze stawu
  • uwolnienie zrostów wewnątrzstawowych, przecięcie fałdów błony maziowej
  • plastyka / rekonstrukcja więzadeł krzyżowych
  • usunięcie przerośniętej i/lub chorobowo zmienionej błony maziowej (synowektomia)
  • wyczyszczenie i płukanie stawu, drenaż
  • przecięcie troczków rzepki w przypadku jej bocznego ustawienia i tendencji do zwichania
  • rekonstrukcje troczka przyśrodkowego rzepki po zwichnięciu rzepki

Konsultacja przed zabiegiem

Konsultacja przed zabiegiem to czas na rozmowę z lekarzem o indywidualnych potrzebach i oczekiwaniach związanych z zabiegiem. Wtedy też chirurg odpowie na nurtujące pytania, przekaże niezbędne informacje medyczne i zdrowotne związane z zabiegiem jak również omówi przebieg i zakres zabiegu.

Przygotowanie do zabiegu

Pacjentka/ pacjent w dniu operacji powinien być zdrowy, wszystkie infekcje i stany zapalne powinny być wyleczone. Lekarz zleca badania dodatkowe, niezbędne do przeprowdzenia operacji, które pacjent powinien przywieźć ze sobą w dniu zabiegu.

Chory powinien zabrać ze sobą:

  • 2 kule łokciowe,
  • ortezę na staw kolanwy
  • chłodzące kompresy żelowe – 2szt.
  • przybory toaletowe

Dla dopełnienia formalności związanych z przyjęciem należy przedstawić:

  • dowód osobisty

a w przypadku zabiegów finansowanych przez NFZ:

  • skierowanie do szpitala,
  • ważną legitymację ubezpieczeniową, (w przypadku emeryta lub rencisty legitymację emeryta lub rencisty i ostatni odcinek renty).

Dla wystawienia druku o niezdolności do pracy potrzebny będzie NIP pracodawcy.

W przypadku gdy pacjentka/pacjent pali papierosy powinien zrezygnować z nich przynajmniej na 2 tygodnie przed zabiegiem (palenie powoduje opóźnione gojenie ran). Zaleca się również odstawienie w tym czasie środków antykoncepcyjnych oraz leków zaburzających krzepliwość krwi. Bezwarunkowo należy zrezygnować z kąpieli słonecznych i solarium na 2 tygodnie przed planowanym zabiegiem.

W dniu zabiegu

Pacjent/pacjentka zgłasza się na umówioną godzinę do Rejestracji Zabiegów.
Pacjent powinien być na czczo. Oznacza to że należy się powstrzymać od przyjmowania pokarmów stałych co najmniej 8 godzin, a płynnych min. 6 godzin przed zabiegiem. W tym również od żucia gumy, które wzmaga wydzielania soków trawiennych.

W dniu poprzedzającym zabieg prosimy o dwukrotną kąpiel pod prysznicem z użyciem mydła. Czynność tą prosimy powtórzyć rano w dniu zabiegu operacyjnego. Bezpośrednio przed zabiegiem należy ogolić okolicę kolana kończyny operowanej. Zalecane jest pozostanie bez makijażu, ubranie do przebrania (dres, piżama, ciapy) powinno być luźne, nie krępujące ruchów.

Lekarz bezpośrednio przed zabiegiem wykonuje rysunki wyznaczające linie cięć oraz stanowiące punkty orientacyjne w trakcie operacji. W trakcie zabiegu mogą zostać wykonane zdjęcia fotograficzne do dokumentacji medycznej.

Czas trwania zabiegu: ok 1-2godzin, w zależności od istnienia uszkodzeń dodatkowych.

Rodzaj znieczulenia:

W dniu zabiegu lekarz anestezjolog przeprowadzi rozmowę i oceni badania laboratoryjne pomocne w kwalifikacji do znieczulenia. Podczas tej wizyty pacjent zostanie poinformowany o rodzajach znieczuleń możliwych do zastosowania podczas operacji.

Opis zabiegu

Zabieg artroskopii przeprowadzany jest zwykle w znieczuleniu ogólnym lub podpajęczym („do kręgosłupa”). O szczegółach związanych ze znieczuleniem poinformuje Państwa lekarz anestezjolog. Stosowane jest również czasami dodatkowo znieczulenie miejscowe (podanie środka znieczulającego dostawowo).
Przed rozpoczęciem operacji może zostać zastosowana opaska uciskowa na udo, aby zmniejszyć ryzyko krwawienia w trakcie zabiegu. Poprzez małe nacięcie (ok. ½ cm) wprowadzony zostaje przez lekarza operującego optyczny przyrząd (artroskop) – grubości ołówka. Przeważnie zastosowanie ma tzw. dojście przednie, ok. 1 cm bocznie od rzepki na wysokości szpary stawowej. Staw jest następnie wypełniany płynem (solą fizjologiczną), dzięki czemu możliwe jest obejrzenie miniaturową kamerą całej przestrzeń jamy stawu.

Zwykle stosuje się dodatkowo specjalistyczne narzędzia, wprowadzone do jamy stawu przez kolejne małe nacięcie – dostęp przednio-przyśrodkowy. W zależności od uszkodzenia wewnatrzstawowego (chrząstka. łąkotki, błona maziowa) przeprowadzenie ostatecznego zabiegu jest odmienne. Szczegóły zabiegu różnią się w zależności od uszkodzenia wewnątrzstawowego i wymagają oddzielnego omówienia. Przez to dodatkowe nacięcie można również pobrać próbki tkanek stawu do badania histopatologicznego.
Po zakończeniu zabiegu staw jest ponownie wypłukany przy pomocy płynu (soli fizjologicznej), a niewielkie rany lekarz zaopatruje szwami skórnymi.

Opieka pooperacyjna

Pobyt w szpitalu przebiega pod kontrolą wykwalifikowanego i doświadczonego personelu lekarskiego i pielęgniarskiego. Najczęściej jest to od 6 do 24 godzin. Wczesny przebieg pooperacyjny różni się nieco w zależności od rodzaju znieczulenia. U pacjentów znieczulanych regionalnie stan znieczulenia i niedowładu kończyn trwa od 2 do 5 godzin po zabiegu, w tym czasie pacjent z reguły nie wymaga środków przeciwbólowych. Musi jednak przebywać w łóżku; znieczulenie powoli ustępuje a czucie i ruchy kończyną powoli wracają. Dopiero wtedy istnieje czasem konieczność podania leku przeciwbólowego, z reguły podawanego dożylnie. Ważnym elementem obserwacji pacjenta jest moment oddania moczu, który należy zgłosić pielęgniarce. U pacjentów znieczulanych ogólnie czucie wraca bezpośrednio po zakończeniu znieczulenia, pacjent może więc odczuwać ból dość szybko. Prosimy zgłosić to pielęgniarce lub lekarzowi.

Ból po artroskopii z reguły nie jest dokuczliwy, związany jest z przeprowadzonym zabiegiem, rozdęciem torebki stawu. Ból ten poddaje się działaniu leków przeciwbólowych; naszym celem jest przeprowadzenie Państwa przez ten okres pooperacyjny w bezbólowym, komforcie. Pacjent/pacjentka ma założony opatrunek, na całą kończynę, który należy nosić dzień i noc do momentu zdjęcia szwów (8-12 dni po zabiegu). Dolegliwości bólowe kontrolowane za pomocą środków przeciwbólowych występują bezpośrednio po zabiegu i w ciągu kilku kolejnych dni. Mogą się one nasilać w pewnym stopniu przy wzmożonej aktywności ruchowej i wymagać doustnych leków przeciwbólowych przez następne kilka tygodni. Normalnym objawem jest występowanie obrzęków, zaczerwienienia, zwiększonego ucieplenia i podbiegnięć krwawych w okolicy operowanej, które ustępują stopniowo w okresie od 2 do 3 tygodni po zabiegu.

Należy pamiętać, że zabieg operacyjny jest jednym z etapów złożonego leczenia uszkodzeń kolana. Równie istotną rolę w zabiegach stawowych, a do takich należą zabiegi artroskopowe, odgrywa odpowiednio poprowadzona rehabilitacja. Niezmiernie istotna jest pooperacyjna opieka wykwalifikowanego fizjoterapeuty, który pozostaje w kontakcie z lekarzem prowadzącym i na bieżąco informuje go o wszelkich ewentualnych nieprawidłowościach i zdażeniach komplikujących standardowy program rehabilitacji.

Zalecenia pooperacyjne:

W dniu wypisu Pacjent/ka otrzymuje kartę informacyjną z wszystkimi istotnymi informacjami, niezbędnymi w okresie rekonwalescencji:

  • Od 2 doby po zabiegu należy codziennie zmieniać opatrunek i przemywać rany środkiem specjalnie przeznaczonym do odkażania ran (np. Octenisept), co drugi dzień, lub w przypadku zabrudzenia opatrunku częściej,
  • Elewacja operowanej kończyny (należy układać na wysokości lub powyżej biodra),
  • Należy ograniczyć aktywność fizyczną do niezbędnego minimum przez pierwsze 2-3 tygodnie po zabiegu, unikanie wykonywania czynności wymagających wysiłku fizycznego. Powrót do ćwiczeń fizycznych rozpatrywany jest indywidualnie i decyduje o nim lekarz prowadzący.
  • Kąpiel pod bieżącą wodą już w 2-gi dzień po zabiegu (unikanie kąpieli w wannie z gorącą wodą). Po zabezpieczeniu opatrunku. W przypadku zamoxczenia opatrunku należy go zmienić po kąpieli na suchy, zgodnie zaleceniami powyżej.
  • Usunięcie szwów 8-12 dni po zabiegu.
  • Zalecana dieta lekkostrawna, wysokobiałkowa

Powikłania

Drodzy Państwo decydując się na zabieg należy liczyć się z możliwością wystąpienia powikłań śród- i pooperacyjnych. Mogą one być związane zarówno z samym zabiegiem jak i zastosowanym znieczuleniem. W zabiegach artroskopowych częstość i ciężkość powikłań jest niska. Do najczęstszych należą:

Usunięto obraz. zakażenie stawu kolanowego (infekcja). Do objawów należą: obrzęk stawu, bolesność, nadmierne ucieplenie okolicy stawu, gorączka. Oprócz stosowania antybiotyków, leczenie zakażenia stawu może obejmować dalsze zabiegi chirurgiczne. Zakażenie miejsca operowanego może wymagać leczenia lekami (antybiotykoterapia) lub leczenia operacyjnego (chirurgiczne otwarcie i oczyszczenie rany). Bardzo rzadko dochodzi do sepsy (zakażenie krwi) – stan zagrożenia życia, wymagający leczenia w oddziale intensywnej terapii;

Usunięto obraz. reakcje alergiczne (np. na lateks, na stosowane leki) mogą prowadzić w rzadkich przypadkach do wstrząsu, który wymaga intensywnej terapii. Do poważnych powikłań wstrząsu należą: porażenia, uszkodzenie mózgu, niewydolność wielonarządowa;

Usunięto obraz. choroba zakrzepowo-zatorowa – zabieg chirurgiczny jest czynnikiem ryzyka powstania zakrzepów w naczyniach krwionośnych (zakrzepica żył kończyn dolnych), które mogą prowadzić do poważnych następstw (zator – zamknięcie naczynia krwionośnego, zatorowość płucna, udar mózgu, zawał serca). Ewentualne leki stosowane w profilaktyce choroby zakrzepowo-zatorowej mogą z kolei zwiększać ryzyko krwawień.

Usunięto obraz. podczas wprowadzania do stawu artroskopu oraz innych narzędzi operacyjnych może dojść do uszkodzenia powierzchni stawowej – chrząstki lub/i innych struktur. Zazwyczaj uszkodzenia te są niewielkie i nie powodują istotnych następstw. Przy większych i głębokich ubytkach chrząstki nie można jednak wykluczyć, że może zostać wywołana bądź przyspieszona choroba zwyrodnieniowa stawu (artroza);

Usunięto obraz. czasem po operacji dochodzi do powstania artrofibrozy. Dochodzi wówczas do powstawania zrostów w stawie kolanowym i ograniczenia zakresu ruchomości stawu

Usunięto obraz. w rzadkich przypadkach może dojść do uszkodzenia ważnych naczyń krwionośnych, co prowadzi do silnego krwawienia, i może wymagać: przetoczenia krwi, operacyjnego podwiązania naczyń krwionośnych lub operacyjnego odtworzenia ciągłości dużych naczyń. W przypadku braku powodzenia takiego postępowania, w ostateczności konieczna może być amputacja podudzia z powodu niedokrwienia. Przetoczenie krwi wiąże się z kolei z ryzykiem przeniesienia chorób zakaźnych (takich jak żółtaczka WZW typu B/C, AIDS);

Usunięto obraz. w bardzo rzadkich przypadkach uszkodzenie otaczających tkanek / struktur (np. ścięgien, więzadeł, mięśni) lub/i uszkodzenie nerwów wymagać będzie leczenia operacyjnego bądź rozszerzenia zakresu operacji. Przy uszkodzeniu nerwu mogą wystąpić przejściowe (bardzo rzadko trwałe) zaburzenia czucia, nerwobóle, a czasem porażenia mięśni szkieletowych podudzia/stopy (np. opadanie stopy);

Po nacięciu skóry pozostaje blizna, której wygląd zależy w dużej mierze od osobniczych cech tkanki łącznej.

Wymieniono większość następstw i powikłań, które mogą wystapić. W medycynie zawsze może dojść do sytuacji jeszcze nie opisywanych w literaturze fachowej, związanych z nietypową anatomią lub nietypową reakcją organizmu pacjenta.
Ze wszystkimi pytaniami i wątpliwościami należy zgłaszać się do lekarza prowadzącego.